Elif Şafak “Araf”

araf-elif-safak-14822-25-OHər kəsin elə bir kitabı var ki, orda özünü tapır, heç kim bilməsə də kitabda adı olmasa da sanki ondan danışılır ya da o yaşayır bütün bunları. Elif Şafakın “Araf” romanı mənim üçün məhz elə bir kitabdır. Əslində bütün Şafak kitablarında mənə toxunan bir üslub və ya hekayə olur. Araf isə tam bir ayrıcalıq oldu. Bəlkə də zamanlama bu ayrıcalığı verdi. Beləki əsərin qəhrəmanları kimi mən də öz qabımda deyildim. Və bu kitab ilk oxuğum e-book oldu, o qədər uzun müddət idi ki, dərs kitablarından başqa bir şey oxumamışdım, qaydalarımı pozub səhrada susuz qalmış kimi e-bookla da olsa dodaqlarımı nəmləndirə bildim. 

Yazıçı bu kitabında bir çox psixoloji problemlərə toxunur. Daha doğrusu bütün obrazları psixoloji problemləri qabardılaraq göstərilib. Arafta da digər kitablarında olduğu kimi zaman oyunu var. Müxtəlif başlıqlar altında müxtəlif obrazların geçmiş həyatları ilə tanış olur sonra bu günə qayıdırıq yenidən. Və bunun bir ardıcıllığı yoxdur. Bir digər tərəfdən yazıçı tərəfindən ingiliscə yazılıb sonradan türkcəyə çevrildiyi üçün digər kitablarından daha sadə dildə gəldi mənə. (Adətən çox Osmanlı türkcəsindən ifadələr istifadə edir)

araf.jpgRomanın əsas qəhrəmanlarından biri Bostonda yaşayan türk vətandaşı,  zamanı dinlədiyi mahnılarla ölçən, müsəlman olmasına baxmyaraq heç bir dini qaydaya əməl etməyən Ömer Özsipahioğlu adındakı nöqtələri itirdiyinə görə narahatdır. Sanki kimliyindən son parçanı da burda itiribmiş kimi Ömer və Omar arasında yəni arafda qalıb.

Ərəb olan Abed Ömerin ev yoldaşıdır, dininə bağlıdır, islamın bütün qaydalarına əməl edir, dəlicəsinə sarımsaq sevir, biokimya oxuyur. Onlarla eyni evi paylaşan digər obraz Piyu katolik ispandır, diş həkimliyi oxumasına baxmayaraq sivri uclu hər şeydən narahat olur. Alegre ilə uzun müddətdir ki, sevgilidir. Alegre meksikalıdır, xalaları ilə birlikdə yaşayır və hər kəsədən gizlədiyi Blumia xəstəliyindən əziyyət çəkir və də çox gözəl yeməklər hazırlayır.

Gail, yəhudi-amerikalı, qara saçlarına qaşıq taxan, hər bir şeydə hərflər axtaran ən çılğın obrazdır deyərdim. Dəfələrlə suiqəsdə cəhd edib və əsil adı Gail deyil. Son olaraq universitetdə tanış olduğu və Gailin bir zamanlar onun sevgilisi olmuş Debra Ellen Thompson. Daima tam adı ilə çağrılmasını tələb edir, lezbiandır, Gail ilə birlikdə şokolad dükanı işlədirlər.

Hadisələr “Gülən Sağsağan” deyə bir kafedə yenidən içkiyə başlamış, evliliyi bərbad vəziyyətdə olan Ömerin Abedə şikayətlənməsi ilə başlayıb həyat yoldaşı Gaillə birgə İstanbula səfərə gəlmələri ilə sona doğru tamamlanır.

Kitabın son səhifələrində bitdiyi üçün necə bərbad hiss etdiyimi sözlərlə ifadə etmək çətindir. Sanki uzun zaman tanıdığım insanlardan yenidən və yenidən ayrılmaq məcburiyyətində qalırdım. Hələ o son…

Oxumamısızsa mütləq oxuyun deyəcəyim bir kitabdır, xoş istirahətlər 🙂

Burda sizlər üçün Ömerin dinlədiyi bəzi mahnıları paylaşıram, bu kəlimələri ilə ” Önemsiz bir gecikme sayılmazdı, şarkının uzunluğuna bakılırsa onbir dakika otuzüç saniye”

Kitabdan qeydlərim:

“İyi de bir insana neden ömür boyu geçerli olacak şekilde tek bir isim veriliyordu başka bir isim de verilebilecekken, hatta isminin harfleri karıştırılıp aynı isimden yenileri türetilebilecekken? Kendimiz de dahil etrafımızdaki her şeyi yeniden adlandırma şansı ne zaman alınmıştı elimizden? Doğuştan bana verilen bir isme ilanihaye mıhlanıp yapıştığımı bilmek nasıl sıkmaz ki canımı, hayattaki yegâne tesellim kendim olmamayı başarabilme şansım iken? İsimleri sonsuza kadar sabitleyen bir dünyaya saplanmışım, harflerin çığırından çıkmasına izin vermeyen. Ama ne vakit kaşığımı alfabe çorbasına daldırsam ismimi ve onunla birlikte kaderimi yeniden düzenlemek üzere yeni harfler yakalamayı umuyorum.”

“Kim gerçek yabancı – bir ülkede yaşayıp başka bir yere ait olduğunu bilen mi, yoksa kendi ülkesinde yabancı hayatı sürüp, ait olacak başka bir yeri de olmayan mı?”

“Ebedi biraz battal boy bir kelime. Beni yarın da seveceğinden nasıl emin olabilirsin?”

“Bir erkek seni mahvetmeye yemin ettiyse merak etme, gece vur kafayı uyu, ama bir kadın seni mahvetmeye yemin etmişse sakın gözünü kırpma!”

“Daima ileri doğru yaşanacak, ancak geriye bakınca anlaşılacaktı”

“ İsimlerin yabancı memleketlere ayak uydurma sürecinde muhakkak bir şeyler eksilir; bazen bir nokta, bazen bir harf ya da vurgu. ”

“Belki aşk sevgiliyi kazanmayı değil, onda kendini kaybetmeyi gerektirir.”

“Sevgililerimizi elimizden kaçırmaktan ölesiye korktuğumuz için onlardan gelecek değişime inatla direniriz, oysa belki de aşkla beraber gelen değişim tek kurtarıcımız olacak hayatta.”

“El-farah seb’ate eyyâm vel huzn tûlül ömr’…” (Sevinç yedi gün sürer, hüzün bir ömür boyu..”)

“Kayıp gözün yeri boş kalır.”(Abed’in babası öldükten sonra annesi söylüyor.)

“Zira blumialı, sıfırın bitimsiz özgürlüğünün hikmetine varan kişidir, hem rakamlar arasında hiç de sıradan bir rakam değildir sıfır. ”

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s